Artykuły

JPK – powiązania kapitałowe, a status przedsiębiorcy

Od pierwszego lipca 2016 r. obowiązują przepisy dotyczące Jednolitego Pliku Kontrolnego. Część przedsiębiorców już teraz zobowiązana jest do prowadzenia ksiąg przy użyciu jednolitej struktury JPK oraz do przekazywania organom podatkowym żądanych informacji drogą elektroniczną.

Niektórzy podatnicy nie są jednak jeszcze objęci nowymi obowiązkami. Ustawodawca przewidział bowiem swoistą ulgę dla m.in. dla małych i średnich przedsiębiorców w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (dalej: USDG), którzy od lipca 2016 do 30 czerwca 2018 roku nie będą zmuszeni do przekazywania organom danych w strukturze jednolitego pliku kontrolnego – możliwość taka w tym okresie będzie zależeć jedynie od ich woli.

W myśl art. 105 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, za małego przedsiębiorcę uważa się przedsiębiorcę, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:

  1. zatrudniał średniorocznie mniej niż 50 pracowników oraz
  2. osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 10 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 10 milionów euro.

Zgodnie natomiast z art. 106 ww. ustawy, za średniego przedsiębiorcę uważa się przedsiębiorcę, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:

  1. zatrudniał średniorocznie mniej niż 250 pracowników oraz
  2. osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 50 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 43 milionów euro.

Wykładnia wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, iż za małego lub średniego przedsiębiorcę uważany może być podatnik, który spełnia jednocześnie obydwa wskazane odpowiednio w art. 105 lub 106 warunki – z kontekstu wskazanych przepisów wynika bowiem, iż zastosowany w ich ramach spójnik „oraz” ma charakter koniunkcyjny. Warto wskazać w tym miejscu na pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 13.06.2008r., sygn. III SA/Gl 1697/07, zgodnie z którym: „(…)”spójnik „oraz” podobnie jak spójniki „i”, „również” są spójnikami łącznymi (…) .

Odnosząc się do kwestii określenia statusu przedsiębiorcy na gruncie USDG, warto również zwrócić uwagę na innego rodzaju problem. W praktyce zdarzają się bowiem sytuacje, w których konkretni przedsiębiorcy prowadzą swoją aktywność na różnych polach działalności gospodarczej, przykładowo – prowadząc własne przedsiębiorstwo oraz posiadając udziały w spółce kapitałowej. Wątpliwości w takich przypadkach budzi sposób oceny spełnienia przesłanek zawartych w definicjach małego i średniego przedsiębiorcy.

Wszystko za sprawą rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.U.UE L z dnia 26 czerwca 2014 r.), które w kontekście udzielania pomocy publicznej wprowadza obok definicji małego i średniego przedsiębiorcy pojęcia przedsiębiorstw samodzielnych, partnerskich i powiązanych.

W myśl przepisów rozporządzenia, przedsiębiorstwo posiadające większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie lub też w inny sposób przejawiające dominujący charakter w jego zarządzaniu, traktować należy jako przedsiębiorstwo powiązane z tym podmiotem. Powiązania takie mogą następować zarówno bezpośrednio, jak i za pośrednictwem osoby fizycznej, posiadającej udziały w obydwu podmiotach działających na rynku właściwym lub rynkach pokrewnych. Jednostki niebędące przedsiębiorstwami powiązanymi, które samodzielnie lub wraz z innymi przedsiębiorstwami powiązanymi posiadają w innej jednostce co najmniej 25% kapitału lub praw głosu, rozporządzenie zasadniczo określa mianem przedsiębiorstw partnerskich w stosunku do tej jednostki.  Podmioty nie posiadające żadnych powiązań wskazanego powyżej typu są przedsiębiorstwami samodzielnymi.

Przedstawione powyżej pojęcia mają zasadniczy wpływ na sposób określenia statusu przedsiębiorcy, gdyż zgodnie z regulacjami rozporządzenia, realizacje przesłanek wskazanych w definicji małego i średniego przedsiębiorcy oceniać należy wspólnie dla przedsiębiorstw powiązanych lub partnerskich.

Mając na uwadze fakt, iż ustawodawca przewidując czasowe zwolnienie dla części podatników z obowiązków JPK posłużył się m.in. pojęciami małego i średniego przedsiębiorcy, warto w tym miejscu rozważyć wpływ istnienia powiązań kapitałowych między przedsiębiorcami na możliwość stosowania przedmiotowego zwolnienia. W odniesieniu do wskazanego powyżej problemu, w piśmiennictwie napotkać można na dwa przeciwstawne stanowiska.

W myśl pierwszego z nich, przepisy polskiej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej interpretować należy z uwzględnieniem dorobku prawnego Unii Europejskiej, a konkretniej – mając na uwadze treść załącznika I do rozporządzenia Komisji nr 651/2014. Zwolennicy wskazanego poglądu powołują się m. in. na treść wyroku NSA z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. II GSK 624/10, gdzie Sąd stwierdził, iż „nie może (…) wchodzić w grę istnienie przedsiębiorstwa małego lub średniego, które w rzeczywistości stanowi część większego organizmu gospodarczego kontrolowanego przez inny podmiot, choćby nawet miał on status osoby fizycznej, (…) gdyż posiadanie udziałów, w jednej z firm w wysokości 99% a w drugiej 100%, z łatwością na to pozwala. Innymi słowy, spółka która jest częścią większego organizmu gospodarczego, dzieli jego los, w każdym zaś razie przy ubieganiu się publiczną pomoc.” Warto wskazać w tym miejscu również na pogląd wyrażony przez Sergiusza Szustera w komentarzu do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, który  wskazuje,  że „(…)rozdział 7 nie normuje wyczerpująco wszystkich zagadnień dotyczących mikroprzedsiębiorców, małych oraz średnich przedsiębiorców. W zakresie nieuregulowanym, a także w przypadku niezgodności krajowych przepisów z normami unijnymi znajdą zastosowanie bezpośrednio obowiązujące wspólnotowe akty prawne” (por. S. Szuster [w:]  Brożyna M., Chudzik M., Kohutek K., Molis J., Szuster S., Komentarz do ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U.04.173.1807), LEX 2005).

Zgodnie natomiast z odmiennym poglądem, regulacje rozporządzenia nr 651/2014 stosować należy wyłącznie w przypadku interpretacji przepisów USDG na potrzeby wnioskowania o pomoc publiczną. Konsekwentnie zatem, przepisy odnoszące się do powiązań kapitałowych między przedsiębiorcami nie powinny mieć wpływu na sposób ich kwalifikacji na potrzeby zastosowania czasowych zwolnień, przewidzianych w ustawie wprowadzającej JPK..

Wskazać w tym miejscu należy, iż więcej argumentów przemawia za drugim ze wskazanych stanowisk.

W pierwszej kolejności można zauważyć, iż, rozporządzenie nr 651/2014 odnosi się wyłącznie do problematyki pomocy publicznej. W myśl natomiast art. 2 ww. rozporządzenia, wskazane w nim definicję (a więc również sposób zdefiniowania pojęcia „małego i średniego przedsiębiorstwa” – art. 2 pkt 2) przyjęte zostały „do celów niniejszego rozporządzenia”. Wskazać należy także, iż przepisy USDG odwołują się wprost do unijnego rozporządzenia (tj. do rozporządzenia obowiązującego przed rozporządzeniem nr 651/2014) w treści art. 110 ust. 1 USDG, zgodnie z którym „przedsiębiorca wnioskujący o udzielenie pomocy publicznej składa oświadczenie przed organem udzielającym pomocy, że spełnia przesłanki określone w załączniku I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz. Urz. UE L 214 z 09.08.2008, str. 3).” Powyższe prowadzić może zatem do wniosku, iż ustawodawca polski nie skonstruował definicji małego i średniego przedsiębiorcy w oparciu o regulacje rozporządzenia UE, a jedynie odesłał do jego postanowień wyłącznie w odniesieniu do procedury ubiegania się o pomoc publiczną. Tym samym, regulacje rozporządzenia 651/2014 nie powinny znaleźć zastosowania przy interpretacji przepisów dot. zwolnienia z obowiązków JPK.

Podkreślić należy jednak, iż ostateczne rozwiązanie wskazanego w pytaniu problemu leży w gestii organów podatkowych i sądów administracyjnych, które mogą nie przychylić się do przytoczonej powyżej argumentacji.

Mateusz Oleksy,  Jarosław Włoch

Departament Doradztwa Podatkowego Małopolskiego Instytutu Studiów Podatkowych w Krakowie

Artykuł ma charakter jedynie informacyjny i stanowi publikację zainspirowaną treścią artykułów prasowych, interpretacji organów podatkowych i orzeczeń sądów administracyjnych. Nie stanowi porady ani opinii podatkowej czy prawnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 i art. 31 ustawy o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 1996 r. Nr 102, poz. 475, ze zm.) i jest odzwierciedleniem poglądów wyrażanych przez autorów publikacji. Małopolski Instytut Studiów Podatkowych Sp. z o.o. nie bierze odpowiedzialności za ewentualne skutki podejmowanych decyzji na ich podstawie.

 

12 października, 2016

JPK

JPK – powiązania kapitałowe, a status przedsiębiorcy Od pierwszego lipca 2016 r. obowiązują przepisy dotyczące Jednolitego Pliku Kontrolnego. Część przedsiębiorców już teraz zobowiązana jest do prowadzenia ksiąg przy użyciu jednolitej struktury JPK oraz do przekazywania organom podatkowym żądanych informacji drogą elektroniczną. Niektórzy podatnicy nie są jednak jeszcze objęci nowymi obowiązkami. Ustawodawca przewidział bowiem swoistą ulgę dla m.in. dla małych i średnich przedsiębiorców w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (dalej: USDG), którzy od lipca 2016 do 30 czerwca 2018 roku nie będą zmuszeni do przekazywania organom danych w strukturze jednolitego pliku kontrolnego – możliwość taka w tym okresie będzie zależeć more »
12 października, 2016

Ewidencje zakupu i sprzedaży VAT

Ewidencje zakupu i sprzedaży VAT, JPK_VAT Struktura „Ewidencja zakupu i sprzedaży VAT” powinna uzgadniać się do danych zawartych w deklaracji VAT. Czy należy więc, w strukturze „Ewidencja zakupu i sprzedaży VAT” uwzględniać także paragony fiskalne do momentu utworzenia oddzielnej struktury dla paragonów fiskalnych? Odpowiedź MF: Tak, zbiorczo na podstawie dowodu „Raport fiskalny okresowy”. Często dziennik oraz rejestr VAT nie posiadają systemowej numeracji wpisów. Numeracja ta jest dodawana przy generowaniu odpowiednich raportów z systemu i może ulec zmianie za każdym generowaniem tego raportu, W efekcie skorygowany JPK (wygenerowany w kolejnym miesiącu po doksięgowaniu pewnych dokumentów) może mieć inne numery porządkowe. Prosimy o potwierdzenie, że more »